बिती ना बितायी रैना

पुन्हा एकदा कवी गुलजार यांची क्षमा मागून :)

रात सरता सरेना, रात विरहे सजली
भिजलेल्या पापणीत, रात कधीची विझली!

क्षण गेले हरवून, पुन्हा येतील कवेत?
विसरली ओळखही, कोणी घालेल का साद?
चांदण्याचे लेणे लेई, रात साजरी निजली
नीज हरवल्या नेत्री, रात कधीची विझली!


किती ऋतू ग सरले, गेली कितीतरी युगे
अन् रेंगाळले क्षण स्फुट आठवाचे मागे
असत्याहून ठिक्कर, रात काळोखी भासली!
रुसलेल्या नजरेत, रात कधीची विझली!

चांद लबाड

नीरव राती
चाहूल कोणाची गे?
चांद लबाड...

दुधी चांदणे
सांडते पसरते!
पाण्यावरती...

नाजुक लाटा
छेडत जाई कोण?
चुकार वारा...

वार्‍यावरती
गंध तरंगे मंद!
बकुळ फु्ले...

फुलांपल्याड
तो कोठे हरवला?
चांद लबाड!


सईला धन्यवाद!

दार

असं होतं बघ...
एक किलकिलं दार थोडं ढकलून बघितलं
तर आतल्या कोणीतरी जोरात हुसकावून लावलं!
आता सताड उघडलेल्या दारासमोरून जाताना
मान वर करून बघतच नाही!

असं होतं बघ...
दार जरा जरी किलकिलं अर्धं उघडं ठेवलं
तर कोणीतरी फाजिल कुतूहलानं डोकावून बघितलं
मग वार्‍याची झुळूक नाही आली तरी चालेल,
पण दार घट्ट लावूनच घेते!

असं होतं बघ...
एक कडीकुलुपातलं गच्च दार, कधीही न उघडणारं
आपल्याच समाधानासाठी जीव तोडून ठोठावलं!
आता ठोठावण्याची वाट पाहणारी दारं आहेत
हे लक्षातच कसं येत नाही!

असं होतं बघ...
कोणी हलकसं जरी वाजवलं ना,
तरी खुल्या दिलानं स्वागत करीन मी!
पण लोक तरी काय वेडे असतात,
कडी-कुलुपातली दारं वाजवत बसतात!

असं होतं बघ...
कुठल्यातरी दारासमोरून जाताना
कुठल्यातरी धुकट कारणासाठी रेंगाळले!
आणि दार अचानक उघडून ओळखीचं जग भेटलं!
आता असलेली दारं सुद्धा दिसत नाहीत!

असं होतं बघ...
दार बंद आहे हे लक्षातच नव्हतं
आपसूक कधी उघडलं तेही नाही कळलं!
आणि बाहेरचं जग असं उराउरी भेटलं
आता दाराची गरजच वाटत नाही!

असं होतं बघ!

नकोच सांगू!

चांदण्यांचे आवाज,
अंधाराचे हुंकार,
धुक्याची कुजबुज,
कळ्यांचे नकार
...नकोच सांगू!

पाषाणाची स्वप्नं,
स्वप्नांमधली जाग,
रक्तामधले प्रश्न,
पाण्यामधली आग
...नकोच सांगू!

एकांताची चाहूल,
थबकलेली वेळ,
जागृतीची भूल,
कल्पनांचे खेळ

सारे कल्पनांचे खेळ
...नकोच सांगू!

पावसात भिजावं

पावसात चिंब भिजावंसं वाटतंय..

नको, वारा खूप सुटलाय
उगीच सर्दी ताप होईल
एकदा नव्हता का झाला, तसा!

पण पावसात चिंब भिजावंसं वाटतंय..

कोणी बघितलं तर हसेल
हे काय लहान मुलांसारखं वागायचं
नाचावंसं वाटलं म्हणून नाचत सुटायचं?

पण पावसात चिंब भिजावंसं वाटतंय..

खिडकीत बसून मस्त मजा बघावी
आडोशाला कसे मस्त तुषार येतात झेलता
त्याची गंमत थोडीच मुसळधार पावसात?

पण पावसात चिंब भिजावंसं वाटतंय..

जोर कमीच झालाय बहुतेक आता
पुन्हा येईलच की अशी मोकळी सर
तेव्हा मात्र नक्की घेइन भिजून!

पण खरंच पावसात भिजावंसं वाटतंय का?

नॉस्टाल्गिया

"दिल ढूंढता है"चाच पडसाद :)


गडद अंधाराला कापत चाललेली गाडी आठवते
रस्त्यापल्याड जंगलात चमकणारे काजवे
क्षितीजावर दूरच्या गावात उजळणारे दिवे
तेव्हा आत काहीतरी भुललं होतं

टेकाडावरुन लांबवर दिसणारा दर्या आठवतो
वाळूवर उमटणारी फेसाची नक्षी
लाटाना हुलकावण्या देणारे पक्षी
तेव्हा आत काहीतरी खुललं होतं

पिवळं धमक मोहरीचं पसरलेलं शेत आठवतं
लांबून ऐकू येणारी रहाटाची घुरघुर
नुमजणार्‍या दिशांतुन घुमणारे सुर
तेव्हा आत काहीतरी फुललं होतं

अजूनही डोळे मिटून क्षणात तिथे जाउन पोचते
भोवतालची गर्दी जाते हरवून
माझं मीपणही जातं विसरून
अजूनही आतवर काही हलत राहतं

दिल ढूंढता है...

कवी गुलज़ार यांची क्षमा मागून :-)


अधिर मनाला ओढ लागते मुग्ध मोकळ्या एकांताची
बसुनि केधवा स्वप्नं रेखली तुझ्या गोजिर्‍या सहवासाची...

थंड कोवळ्या सोनसकाळी ऊन हासरे घ्यावे लेऊन
विहरत जावे तुझ्या स्मृतीसव या स्वप्नातुन त्या स्वप्नातुन
ओढून घ्यावी पापण्यावरी झालर तुझिया स्नेहाची...

आणिक निवत्या सायंकाळी फुंकर घाली सांज समीरण
भान हरुनि लुटून घ्यावी आकाशी तार्‍यांची पखरण
उगीच द्यावी घ्यावी स्वत:शी शपथ उगवत्या चंद्राची...

कुठे दूरच्या निळ्या डोंगरी कवळुन घ्यावे जलद धुक्याचे
मुक्‍त मनाने पिऊन घ्यावे घुमणारे स्वर निवांततेचे
ओथंबुनि नयनात रहावी चाहुल भिजल्या निमिषांची...

कशी मी

कळेना मलाही कशी मी, कशी मी?
उगा का पुसावे, जशी मी तशी मी!

कधी मौन ओढून माझ्याच कोषी
कधी बोलकी मुक्‍त मैना जशी मी

कधी पाय उचलून उमद्या धिराने
कधी आत्मसंदेही कैदी जशी मी

कधी घेउनि हाती नेतृपताका
कधी चालते मागुतिही अशी मी

कधी वाहते सत्यओझे उराशी
कधी राहते स्वप्नवेडी जशी मी

कशी मी असे गूढ माझे मलाही
तुझी ना सखी मी? जशी मी तशी मी!

पुन्हा त्रिवेणी

वणवण फिरले स्वत:च्याच सावलीचा गारवा शोधत
सावलीही कसली बेरकी, तीही राहिली चकवत
...
शेवटी गारवा सापडला, सावलीचा निरोप घेतल्यावर!

साद घातली नाही, तरी पडसाद येत राहिले कुठूनतरी
खडा फेकला नाही, तरी तरंग उमटत राहिले हळुवारी
...
मग कळलं, आता तरी प्रश्न विचारायला शिकलं पाहिजे!

लहानपणी खिदळत सुटायचे अगदी पाणी येइतो डोळ्यातून
आणि इतकुसं दुखलं खुपलं तरी रडायचे भोकाड पसरून
...
अश्रू शिकले तेव्हाच, मी अजून शिकतीये, "सुख दु:खे समे कृत्त्वा"!

मनातल्या मनात

मनातल्या काळोखाला
मनातल्याच सूर्यानी दूर करायचं
मनातल्या प्राजक्‍ताच्या
मनातल्याच गंधानं मोहरून जायचं

मनातल्या पावसानं
मनातलीच माती दरवळत रहावी
मनातला पिंजरा उघडून
मनातल्याच पक्ष्यानं भरारी घ्यावी

मनातल्या उन्हात
मनातच कुठेतरी सापडते सावली
मनातल्या पिल्लाला
मनातलीच गोंजारते हळूवार माउली

मनातल्या सुरांवर
मनातलेच बोल धरतात ठेका
मनातल्या डहाळीवर
मनानीच बांधलाय झोकदार झोका

मनाला विचारलं
"मनामधे इतकं सारं आलं कुठून?"
मन हसून उत्तरलं
"मनाचीच दारं किलकिली करून!"

कितीतरी गोष्टी

कितीतरी गोष्टी
करायच्या राहून गेल्या
सांगायच्या राहून गेल्या
विचारायच्या राहून गेल्या

वेळोवेळी ठरवल्या होत्या करायच्या

कधीकाळी नोंद करून ठेवायचे
विसरू नये म्हणून

आता तर त्या नोंदीच हरवून गेल्यात कुठेतरी!

आणि नोंदींशिवाय केलेल्या गोष्टीच तरळत राहिल्यात!
सपकन् पडून जाणार्‍या पावसाच्या सरीसारख्या...

पीटर ग्राइम्स् ची झलक

कोण्या एका ब्लॉगवर हा कवितेचा तुकडा वाचला. तुकडा, कारण एका दीर्घकवितेचा हा एक छोटा भाग आहे. डोळ्यापुढे एक चित्र उभं राहिलं, मग शब्दांचा थोडासा खेळ केला!

तर पीटर ग्राइम्स् ची ही झलक, with a twist!

Thus by himself compelled to live each day,
To wait for certain hours the tide's delay;
At the same times the same dull views to see,
The bounding marshbank and the blighted tree;
The water only, when the tides were high,
When low, the mud half-covered and half-dry;
The sunburnt tar that blisters on the planks,
And bankside stakes in their uneven ranks;
Heaps of entangled weeds that slowly float,
As the tide rolls by th' impeded boat.

- George Crabbe. Peter Grimes from The Borough.

जणू जगतो बघण्या रोज रोजचा खेळ
मोजतो प्रहर लाटांचा घालित मेळ!
दररोज दिसे ते पाणी, तोच किनारा
तरु पोखरलेले, तनुवर तोच शहारा.
अन् भरती येता तुडुंब भरता खाडी
ओहटी लागता, चिखल सुका राखाडी.
गुंतुनि तरंगे, गवतहि घेइ विसावा
हलकेच ढकलती लाटा निजल्या नावा!

"येईन उद्याही बघण्या हाच पसारा
की डुंबुनि कायम इथेच घेउ निवारा?"

त्रिवेणीची वेणी

क्षणभर मी ओळखलंच नाही, खूप वर्षांनी ती भेटली
तरी एक नुसतं स्मित फाकलं आणि ओळख पटली
...
चेहरे हरवले तरी डोळ्यातलं हासू कसं जपून राहतं?


शाई विटून गेली तरी वाचता येतातच की जुनी पानं
शब्द फुटत नसले तरी कानात घुमतं ना जुनं गाणं!
...
वह्या न् तबकड्यांचं ओझं उगीच वाहत राहतो आपण!


उन्हाचे कवडसे जुन्या घराच्या खिडकीत घेउन जातात
पावसाचे थेंब परसातल्या झाडाखाली नेउन सोडतात
...
आठवणींना सुद्धा लागतातच का निमित्तांचे हिंदोळे?

चालविता

"आता फक्‍त इतकंच हं"
असं सांगत सांगत इथपर्यंत आणलंस
प्रत्येक टप्प्यावर वाटायचं की "झालंच आता"
आणि सगळं आवसान गोळा करायचे मी
पुन्हा एकदा

आता मागे वळून बघतीये
तेव्हा कळतंय की किती मोठा डोंगर चढून आले

पण एक विचारते, स्वत:लाच
पायथ्याशीच जर बोलला असतास की डोंगर चढून जायचाय
तर खरंच बसकण मारली असती का मी?

कुणास ठाउक कदाचित
उत्साहानी, निश्चयानी, दमानी चढलेही असते
माझी मी!

उसनेपणा

मान उंच करून, डोळे जरा उघडून, आजूबाजूला बघितलं

तिचं दु:ख पाहून थोडीशी कळवळले
तिचे अश्रू पुसायला खोटं अवसान कुठून आलं माझ्याकडे?

त्याच्या वेदना पाहून जराशी उसासले
त्याला क्षणभर हसवायला उसनी विनोद बु्द्धी कुठून आली माझ्याकडे?

त्यांची अगतिकता पाहून किंचित धपापले
त्यांना समजाऊन थोपवायला ठेवणीतला शहाणपणा तरी कुठून आला माझ्याकडे?

मग डोळे मिटून माझी मी जेव्हा असते...

माझेच अश्रू का अनावर होतात?
माझीच निराशा का उतू जात राहते?
माझाच वेडेपणा का वेडावत राहतो?

एकांत

असुनि सारे निकट तरिही, मज हवा एकांत हा
दूर सारे सारुनिया जवळ घे एकांत हा

भक्‍तगजरी दंग झाले, सत्य परि ना गवसले
मन्मनाला चिन्मयाची जाण दे एकांत हा

क्षण जसे कण वालुकेचे, घट्ट पकडू पाहिले
गळुनी जाता सर्व काही हाती ये एकांत हा

सत्य दे आव्हान नेमे, दोन हाते झुंजले
थकुनि जाता शरण सत्या, स्वप्नी ने एकांत हा

स्तुति कधी, निंदाच बहुधा, शांत चित्ते ऐकले
सत्य माझे रुप मजला दावी गे एकांत हा

गुपित

वार्‍याच्या झुळकेनी गोल गिरकी घेतली
मनोमन कोणीतरी शीळ का हो घातली?

सूर्याच्या किरणांनी नक्कीच जादू केली
फुला-पानांत मोतियाची माळ कशी हासली?

ढग बिचारे वार्‍यासोबत भरकटत चालले
मी कशी त्यात खुळी चित्रं काढत राहिले?

एका छोट्या पाखरानी टुणकन उडी मारली
मला कशी डौलदार एक बॅलेरिना दिसली?

उन्हात नागडा पाऊस पुरा दोनच क्षण पडला
डोळे मिटले तरी कसा धनु दिसत राहिला?

आरशात बघता एक सुंदर प्रतिबिंब उमटलं
खरं तर मनातलंच गुपित की हो प्रकटलं...

आशा

तपत्या प्रखर उन्हाने धरती विराण आहे
घन दूर एकटा तो, तरिही अजाण आहे

हलक्या विरल धुक्याची ओढून शाल, वेडी
कळी वाट पाहताहे, रवी बेइमान आहे

चढत्या गडद तमाने, भवती भयाण होता
चमके, लपे चुकार, जुगनू गुमान आहे

थकल्या रखड गतीने चलता न वाट संपे
दिसती पल्याड लहरी, का भासमान आहे

पगल्या चपळ मनाला कशी आवरू कळेना
हरले तरी हरेना, आशाच प्राण आहे

रात्र

मागच्या काही दिवसातलं चढलेलं गाणं म्हणजे परिणीता मधलं "रात अकेली तो, चांद की सहेली है".

खूप दिवसांपासून, विशेषत: गायत्रीची ही नोंद वाचून, आपणही एक गज़ल "पाडावी" अशी खुमखुमी होती!

या दोन्हीची परिणती या खालच्या बापुड्या प्रयत्नात झाली आहे!

कितीतरी दिवसांनी थकून भागून रात्र आली
कितीतरी हक्कानी हाकून, मागून रात्र आली

चांदण्यांच्या गर्दीमधे एकांताला शोधत राहिले
चांदण्याला सुद्धा एकटे मागे टाकून रात्र आली

अंधार भवती दाटून येता मीच दिवे उजळत गेले
आज तरी कशा सगळ्या ज्योती फुंकून रात्र आली

कधीपासून मनामधे कितीतरी जपत आले
तेच सारे ऐकायचेय्, असे सांगून रात्र आली

गडद सारे चहूकडे, ओळखीचेही अजाण झाले
आपुलकीचे मैत्र हळवे सोबत घेऊन रात्र आली

कधी एकदा

अशीच येते कधी एकदा उत्साहाला भरती ताजी
आणि मनाच्या आकाशातुन मनोरथांची आतषबाजी

असाच येतो कधी एकदा आठवणींना पूर केव्हढा
आणि मनाच्या कुपीत राही दरवळणारा गंध-केवडा

अशाच येती कधी एकदा सैरभैरही विचारधारा
आणि मनाच्या चित्री उमटे आकांक्षांचा मोरपिसारा

अशीच होते कधी एकदा श्रद्धासुमनांची उधळण
आणि मनाच्या गाभार्‍यातुन भावभक्‍तीची ओंजळ अर्पण

असेही येती कधी एकदा रिते हुंदके उदासवाणे
तरीहि मनाला हसवत खेळत गात रहावे जीवनगाणे